Τετάρτη βράδυ και κάποια στιγμή πιάνω το κινητό για αυτή την διαολεμένη συνήθεια να κάνω ένα ακόμη «σκρολλάρισμα» στα social media. Καθώς «κατεβαίνω» την αρχική μου, πέφτει το μάτι μου σε ένα κείμενο που το συνοδεύει μια φωτογραφία άλλης εποχής… Συμπληρώθηκαν λέει 33 χρόνια από την ημέρα που ο Γιούρι Ζντοβτς πάτησε αεροδρόμιο «Μακεδονία» για λογαριασμό του Ηρακλή!
Εκεί, τον υποδέχονται ανάλαφροι, αλλά σίγουρα πλημμυρισμένοι από χαρά, φορώντας τα εμπριμέ πουκάμισά τους, ο τότε προπονητής της ομάδας Ντράγκαν Σάκοτα και ο πρόεδρος Κώστας Χαΐτογλου. Και η αμφίεση του Γιούρι, δεν μπορεί σίγουρα να περάσει απαρατήρητη…
Πως όμως ένας από τους κορυφαίους playmaker της γενιάς του, το πιο hot όνομα για τη θέση εκείνη την εποχή στην Ευρώπη, πείστηκε να υπογράψει στον Ηρακλή; Η ιστορία που κρύβεται πίσω από τη μεταγραφή έχει ενδιαφέρον πάμε να τη δούμε.
Κάτι που ξεκίνησε ως πλάκα και τελικά… έγινε πραγματικότητα!
Καλοκαίρι 1993. Ο Ζντοβτς μόλις έχει ολοκληρώσει το μεγαλύτερο θρίαμβο σε συλλογικό επίπεδο (θα αναφερθούμε σε αυτόν λίγο αργότερα) και ψάχνεται να φύγει για NBA… Tο έψαξε γενικά στην καριέρα του, δοκιμάστηκε σε ομάδες, όμως το βήμα δεν έγινε… Δυστυχώς για αυτόν… ευτυχώς όμως, για εμάς! Λίγο πριν αναχωρήσει για τη Νέα Υόρκη και να πάει να δοκιμαστεί στους Νίκς του Πατ Ράιλι, ο Ζντοβτς έχει μια σύντομη συνομιλία με τον Ντράγκαν Σάκοτα, τον οποίον γνώριζε από την κοινή τους παρουσία στην εθνική Γιουγκοσλαβίας. Του λέει λίγο-πολύ ο Σάκοτα: «Ρε συ αν δεν «κάτσει» το NBA δεν έρχεσαι σε μένα στον Ηρακλή; Θα είναι μαζί μου και ο Λευτέρης ως βοηθός (το Σούμποτιτς εννοούσε με τον οποίον ο Ζντοβτς είναι πολύ καλοί φίλοι»). Πονηρός ο «Σάλε». Μπορεί να αστειευόταν, αλλά σου λέει «κάτσε να ρίξουμε άδεια μπας και πιάσουμε γεμάτα… Ποτέ δεν ξέρεις…»
Κι όμως, αυτό έγινε! Ο Πατ Ράιλι δεν «ψήθηκε» ιδιαίτερα να τον πάρει... Βλέπετε τα πράγματα δεν είναι όπως τώρα που το NBA έχει κατακλυστεί από Ευρωπαίους… Τότε ολόκληρος Ζντοβτς και δε μπορούσε να βρει συμβόλαιο...Τέλος πάντων τι να κάνει κι αυτός; Γυρνάει στην Ευρώπη και αρχίζει να εξετάζει τις επιλογές του… Ενδιαφέρονταν χλιαρά η Μπενετόν Τρεβίζο και η Ολίμπια Λιουμπλιάνας αλλά σου λέει: «Ιταλία πήγαμε την είδαμε εντάξει, σπίτι δε με ψήνει να γυρίσω ακόμα» (απ’ το Κόνιτσε κατάγεται αλλά στην Ολίμπια αναδείχτηκε σε υψηλό επίπεδο). Του είχε προτείνει και η Λιμόζ φυσικά να ανανεώσει… Για εκεί πήγαινε η δουλεία δηλαδή αλλά τι έγινε; Η ανανέωση του Μάλκοβιτς τη χάλασε… Σύμφωνα με το δημοσιογράφο Βασίλη Σκουντή: Παρά την επικρατούσα άποψη ότι είχαν πολύ καλές σχέσεις και είχε εισηγηθεί διακαώς την απόκτησή του την προηγουμένη χρονιά (με πανηγυρική δικαίωση εν τέλει), ο Γιούρι δεν πολύ γούσταρε να συνεχίσει να δουλεύει μαζί του… Βαρούσαν και κάτι 7 ώρες προπόνηση τη μέρα... Δεν έβλεπε με καλό μάτι ιδιαίτερα να το ξαναπεράσει όλο αυτό… Διαβάζει λοιπόν στην εφημερίδα για την ανανέωση και τότε… Σαν αναλαμπή του έρχεται η πρόταση του Σάκοτα. Τον παίρνει άμεσα τηλέφωνο.
Ο Σάκοτα εκείνο τον καιρό απολάμβανε τις διακοπές του, όταν από τη reception του ξενοδοχείου (σύμφωνα πάντα με τον Σκουντή), τον ενημερώνουν ότι τον ζητάει κάποιος στο τηλέφωνο. Δεν υπήρχαν το 1993 κινητά προφανώς… Πιάνει το ακουστικό και ακούει από την άλλη άκρη τον Ζντοβτς να του λέει: «Ισχύει ακόμη η πρόταση που μου έκανες; «Ρε συ εντάξει, μια πλάκα έκανα», αποκρίθηκε ο Σάκοτα. «Εγώ όμως σου μιλάω σοβαρά». «Δεν παίζουμε καν στα Κύπελλα Ευρώπης. Είσαι σίγουρος; «Ναι είμαι σίγουρος. Πες τους να στείλουν το συμβόλαιο στη μάνατζερ μου και πες μου πότε πρέπει να είμαι Θεσσαλονίκη».
Ο Σάκοτα παθαίνει σοκ. Αφού συνέρχεται και προσπαθεί να συνειδητοποιήσει τι έχει γίνει, τρέχει να ενημερώσει τον πρόεδρο Κώστα Χαΐτογλου για τα χαρμόσυνα και παίρνει φυσικά το οκ και η μεγαλύτερη και πιο απρόσμενη μεταγραφή στο ευρωπαϊκό μπάσκετ εκείνο το καλοκαίρι είναι πλέον γεγονός!
Για να καταλάβετε λίγο… Ο 8ος στην Ελλάδα την προηγούμενη χρονιά Ηρακλής υπογράφει έναν παίκτη 27 ετών, στην καλύτερη παραγωγικά ηλικία του, με 83 συμμετοχές στην Εθνική Γιουγκοσλαβίας με την οποία, 3 χρόνια νωρίτερα, είχε κατακτήσει το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα. Αν προσθέσουμε, το ασημένιο στους Ολυμπιακους της Σεούλ το 1988 και τα χρυσά σε Ευρωμπάσκετ ’89 και 91 (άσχετα αν αποχώρησε στα μέσα του τουρνουά ελέω εμφυλίου στη χώρα και το μετάλλιο το παρέλαβε αρκετά χρόνια αργότερα) μπορεί τα λόγια να περιττεύουν... Όμως το κερασάκι στην τούρτα δεν το έχω γράψει ακόμα..
Σας ανέφερα πριν για τη μεγαλύτερη επιτυχία του Ζντοβτς σε συλλογικό επίπεδο και πως αποτελούσε τον πιο πολυσυζητημένο playmaker στην Ευρώπη εκείνη την εποχή, Γιατί; Γιατί λίγους μήνες νωρίτερα και συγκεκριμένα στις 15 Απριλίου του 1993, στον τελικό του final 4 της Ευρωλίγκας, η Λιμόζ έχοντας ως βασικό εργαλείο το Ζντοβτς, ολοκλήρωνε μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις στην ιστορία των ευρωπαϊκών κυπέλλων επικρατώντας της Μπενετόν Τρεβίζο στον φτωχό από θέαμα τελικό του 55-59. Με το «ξανθό σκυλί» να τους μαρκάρει που να βάλουν οι αντίπαλοι πάνω από 55...
Καταλαβαίνετε τώρα το σοκ του Σάκοτα; Αν προσθέσουμε ότι το ίδιο καλοκαίρι ο Ηρακλής υπέγραψε τον γίγαντα (2.18μ.), Τζέιμς Ντόναλντσον, all star με περίπου 1000 παιχνίδια στο NBA, αντιλαμβανόμαστε ότι άφθονη αστερόσκονη πασπάλιζε το «Ιβανώφειο» εκείνη τη χρονιά.
Τελικός κυπέλλου και έξοδος στο Κυπελλούχων.
Ο Ζντοβτς επέλεξε να έρθει στον Ηρακλή γιατί ήθελε κάτι νέο. Μια νέα πρόκληση στην καριέρα του, να χτίσει κάτι από την αρχή και να το φτάσει στην κορυφή. Ήξερε καλά το πως να φτάσεις εκεί. Ήθελε να είναι ο ηγέτης σε όλο αυτό. Και το απέδειξε από την πρώτη κιόλας χρονιά με το «Η» στο στήθος.
Ο τρόπους οργάνωσης του παιχνιδιού, η αμυντική του προσήλωση (1ος στα κλεψίματα στο πρωτάθλημα του 1993-1994) ήταν στοιχεία, τα οποία προσέθεσε και καθόρισαν αμέσως το παιχνίδι του Ηρακλή.
Στο πρωτάθλημα η ομάδα μπορεί να περιορίστηκε στην 6η θέση, αλλά έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας με αντίπαλο τον Ολυμπιακό. Που έγινε το παιχνίδι; Μα φυσικά… στο ΣΕΦ (αλίμονο). Εκεί όταν καταλογίστηκε το 4ο προσωπικό του φάουλ μπήκε ουσιαστικά ταφόπλακα στην άμυνα της ομάδας. Η ομάδα ηττήθηκε με 63-51 αλλά η παρουσία της τον τελικό της εξασφάλιζε συμμετοχή στο Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης.
«Ήταν κάτι το διαφορετικό… Ήταν μια ορχήστρα»!
Την επόμενη χρονιά ο Γιούρι ανανεώνει, έχει βρει ήδη χημεία με τον Λευτέρη Κακιούση στα γκαρντ. Για το τι διαφορετικό έφερε στην ομάδα και το πόσο επιδραστικός ήταν στον τρόπο παιχνιδιού της, δεν υπάρχει άνθρωπος που μπορεί να τα πει καλύτερα από τον τότε αρχηγό της ομάδας. Παραθέτω τα όσα μου είπε σε συνέντευξη στο Iraklis Radio το 2025: «Για μένα ήταν ίσως η καλύτερη επιλογή ξένου παίκτη σε μπασκετικό επίπεδο, σε γνώση, σε επικοινωνία, σε τακτική και σε εκμάθηση ενός νέου στυλ παιχνιδιού. Τότε όλες οι ομάδες στόχευαν να βρουν έναν καλό Αμερικάνο που να βάζει πόντους και να κερδίζει η ομάδα. Ο Γιούρι ήταν κάτι διαφορετικό. Ήταν ένας παίκτης-«ορχήστρα». Στην άμυνα, στην επίθεση, στην οργάνωση, στην επικοινωνία με τους παίκτες, τόσο στο γήπεδο όσο και στα αποδυτήρια. Μου διαμόρφωσε εντελώς μια άλλη εικόνα για το μπάσκετ, από αυτή που είχα μέχρι να έρθει»
Ένας άλλος Λευτέρης, ο Σούμποτιτς, αναβαθμίζεται τότε σε πρώτο προπονητή (σίγουρα έπαιξε ρόλο και αυτό) και η ομάδα αποκτάει και τον χαρισματικό Ουόλτερ Μπέρι.
Ζντοβτς και Μπέρι κάνουν «παπάδες» εκείνη τη χρονιά εντός παρκέ και συνθέτουν το κορυφαίο δίδυμο ξένων που φόρεσε τη φανέλα του Ηρακλή, Η ομάδα πραγματοποιεί μια χρονιά… όνειρο!
O πρωτοεμφανιζόμενος στου Κύπελλο Κυπελλούχων Ηρακλής δεν πραγματοποίησε απλά μια καλή… αξιοπρεπή πορεία. Έφτασε ένα βήμα πριν τον τελικό τη διοργάνωσης. Στην ημιτελική σειρά αγώνων με την Ταουγκρές (Μπασκόνια τώρα) όμως, δεν τα κατάφερε… Κάποιες ατυχίες (φάση Κούβελα) και κάποιες λεπτομέρειες (πιάνω συνεχώς τον εαυτό μου να το λέει αυτό… καημό το ‘χω, θα είναι ποτέ υπέρ μας;) μας στέρησαν την ευκαιρία διεκδίκησης ενός ευρωπαϊκού τροπαίου…
Στο πρωτάθλημα, αφού η ομάδα ολοκλήρωσε στην 4η θέση την κανονική διάρκεια και απέκλεισε στην πρώτη φάση των play-off τον Πανιώνιο. Στα ημιτελικά, έπαιξε με τον Ολυμπιακό. Εκεί, με απογοητευτική εμφάνιση στο τελευταίο κρίσιμο ματς στο ΣΕΦ δεν τα κατάφερε και μοιραία πήγε στους μικρούς τελικούς. Αντίπαλος; Οι Κων\πολίτες. Το διακύβεβμά; Πρόκριση στην Ευρωλίγκα της επόμενης χρονιάς...
Στη σειρά αυτή των αγώνων το καθοριστικό παιχνίδι ήταν το 3ο. Στο κλειστό της Νεάπολης, ο Ηρακλής βρίσκεται με 5 πόντους πίσω με ούτε 20 δευτερόλεπτα να απομένουν. Σε εκείνο το χρονικό σημείο, που όλα πρέπει να γίνουν γρήγορα, ο Γιούρι βγάζει 2 πάσες σε Αστερίαδη και Χωλόπουλο. Αυτές μετατρέπονται σε ασσίστ ,αφού τα τρίποντα μπαίνουν και η σειρά πάει στο Ιβανώφειο. Με τέτοια ψυχολογία που να χάσεις; Νίκη με 90-81 και ο Ηρακλής την επόμενη χρονιά θα αγωνίζεται στην Ευρωλίγκα!
Η χρονιά της Ευρωλίγκας, η αποχώρηση και τα ανάμεικτα συναισθήματα.
Η έξοδος στην Ευρωλίγκα με τον Ηρακλή σίγουρα αποτέλεσε μια προσωπική δικαίωση για τον Γιούρι. Πριν 2 χρόνια επέλεξε να πάει κάπου γιατί πίστεψε στον εαυτό του, ότι μπορεί να χτίσει καλό. Και το είχε καταφέρει! Πλέον θα αγωνιζόταν στο υψηλότερο επίπεδο και πάλι… Όμως η ειρωνεία της τύχης καμιά φορά… Τραυματίστηκε μεσούσης της περιόδου και δεν πρόλαβε να «ρουφήξει» στο έπακρο αυτή την εμπειρία (αγωνίστηκε πάντως σε 10 αγώνες). Στερήθηκε και μια δεύτερη ευκαιρία διεκδίκησης του Κυπέλλου απέναντι στον Παναθηναϊκό στον τελικό εκείνη της χρονιάς.
Την επόμενη χρονιά ήρθε με άδοξο τρόπο το τέλος της πορείας του Γιούρι με τα «κυανόλευκα». Οι Αμερικανοί που είχαν αναλάβει διοικητικά αποδείχτηκαν… άνθρακες και λόγω οικονομικών θεμάτων ο Γιούρι αποχώρησε από το Ιβανώφειο…
Επιστροφή ως προπονητής και μια από τα ίδια.
Τη σεζόν 2005-2006 ο Ηρακλής των χιλίων μυρίων προβλημάτων απευθύνθηκε στο Γιούρι Ζντοβτς με την ελπίδα ότι η αύρα του Σλοβένου θα αποσοβήσει τον υποβιβασμό. Με τον ίδιο να βρίσκεται στα πρώτα του προπονητικά βήματα, είδε πάλι τον Ηρακλή ως πρόκληση. Θα τον έβγαζε από τη δύσκολη θέση και μετέπειτα ίσως να έχτιζε και κάτι καλό. Η κατάσταση ήταν όμως τόσο τραγική, που δε μπορούσε να γίνει τίποτα από τα δύο. Ο Γιούρι δεν ολοκλήρωσε καν τη σεζόν καθώς, αναγκάστηκε να παραιτηθεί (αφού έγινε ρεζίλι στο σχολείο του παιδιού του καθώς τα δίδακτρα ήταν απλήρωτα).
Το Hall of Fame και η καταξίωση.
Η Παγκόσμια Ομοσπονδία μπάσκετ (FIBA) έχει θεσπίσει έναν θεσμό για να τιμήσει όλους όσους έχουν συμβάλει στην εξέλιξη του αθλήματος και έχουν αφήσει το δικό τους αποτύπωμα και μια σημαντική κληρονομία στο παγκόσμιο μπάσκετ. Με απόφασή της ο Ζντοβτς εντάχθηκε σε αυτόν ως μέλος της τάξης του 2020. Η ανακοίνωση και η τελετή ένταξης έγιναν το 2021 λόγω του covid.
Αυτός λοιπόν ήταν ο παικταράς που τέτοιες μέρες πριν 33 χρόνια ήρθε στην Ελλάδα για λογαριασμό της ομάδας μας. Προσωπικά, η μόνη φορά που τον είδα να πατάει το παρκέ του «Ιβανωφείου» ήταν στη βράβευσή του από την ομάδα το 2024. Τότε άκουσα ένα σύνθημα που αναφερόταν στη χρονιά της Ευρωλίγκας: «Γιούρι τα τριποντά σου βάλε Παρίσι για να πάμε να τους τρελάνουμε». Σκέφτηκα τότε: «Παρίσι μπορεί να μη πήγαμε, αλλά εκείνες οι εποχές έχουν πολλά να μας δώσουν και σε μνήμη, αλλά και σε διδάγματα. Αν κάτι πρέπει να κρατήσουμε από τον Ζντοβτς είναι ότι, παρότι μπορούσε να πάει οπουδήποτε στην Ευρώπη, αυτός επέλεξε να έρθει στον Ηρακλή γιατί εκεί πίστευε ότι μπορεί από να κάνει καλύτερα αυτό που ήξερε… Να δημιουργεί και να φτάνει στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ήξερε ότι ήταν δύσκολο και δε θα γινόταν γρήγορα, μα, όπως αποδείχτηκε, δεν ήταν καθόλου, μα καθόλου ακατόρθωτο.
